Dr. Griet Voet op HLN 26/01/2026

 Door: Lisa Meyers HLN, 26 januari 2026

 Vooral in de vroege ochtend en ’s avonds kan het nog behoorlijk koud zijn. Voor de meesten onder ons volstaat het om zich warm te kleden, maar 1 op de 2.000 krijgt daarbij last van ‘koudeallergie’. Het gevolg: een rode, gezwollen en jeukende huid. Maar hoe ontstaat dat? En kan je je ertegen wapenen? Dermatoloog Griet Voet van Clinique Dermatologie Gent legt uit. “Dit zijn de verschillen met een droge winterhuid.”

 Elk jaar krijgt zo’n 0,05 procent van de bevolking te maken met koudeallergie. Dat is 1 op 2.000 mensen. Specifieke cijfers voor België zijn er niet. “Hoewel de aandoening vaker voorkomt in koudere streken, heb je ook patiënten bij ons en in andere landen met een gematigd klimaat”, zegt dermatoloog Griet Voet, kliniekhoofd van Clinique Dermatologie Gent.

 Kwaddels en intense jeuk

 De allergie is te herkennen aan een gezwollen, jeukende huid bij blootstelling aan koude. Soms verschijnen er een paar minuten na de blootstelling rode plekken, wanneer de huid weer opwarmt. Dat worden ook wel eens kwaddels genoemd. “Meestal blijven die plekken hooguit twee uur op de huid staan”, aldus dokter Voet. “Sommige mensen reageren al bij milde kou, zoals frisse wind of airconditioning, terwijl anderen pas klachten krijgen bij heel koude omstandigheden of ijskoud water.”

 De huidreacties verschillen sterk. “Als een patiënt bijvoorbeeld een koud object aanraakt met zijn handpalm, ontstaan vaak kleine tot middelgrote kwaddels op precies die plek. Maar wanneer grote delen van het lichaam tegelijk aan koude zijn blootgesteld – bijvoorbeeld als je zwemt in koud water, een ijskoude douche neemt of langdurig buiten bent bij koude en wind – ontstaan talloze kleine kwaddels op het hele lichaam. Dan krijg je grotere rode zones die intens kunnen jeuken, naast soms een rode huid in je gezicht en hals, of klachten als hoofdpijn, buikpijn en zelfs flauwvallen.”

 Ook snelle temperatuurovergangen spelen een rol, bijvoorbeeld wanneer je van een warme ruimte de koude buitenlucht in stapt. En sommige patiënten reageren ook op ijskoude dranken: dan zwellen de lippen, mond of keel. “De ernst van die klachten hangt dan af van de individuele gevoeligheid voor koude prikkels in de slijmvliezen. In het algemeen is vooral de onvoorspelbaarheid van de reacties heel belastend.”

 Het verschil met een gewone, droge winterhuid

 Verwar de symptomen niet met een ‘normale’ rode of droge winterhuid. Dr. Voet: “In normale situaties kan directe koude je huid eveneens lichtrood kleuren, maar dan komt er geen zwelling of jeuksensatie. Ook een licht pijnlijk of prikkelend gevoel tijdens of na direct contact met koude is normaal. Verder heeft een drogere en schilferende huid in de winter niets met koudeallergie te maken. Wanneer de huid heel droog is en jeukt, is er sprake van eczeem.”

Waarom het lichaam zo reageert? “Bij mensen met de aandoening zorgen bepaalde triggers ervoor dat mestcellen in de huid – een type immuuncellen – histamine vrijgeven”, aldus de dermatoloog. “Die stof verwijdt de bloedvaten en veroorzaakt een lekkage van vocht, wat leidt tot roodheid, zwelling en jeuk. Hetzelfde mechanisme ligt aan de basis van veel klassieke allergische reacties.”

 De aandoening ontstaat vaak voor de leeftijd van 25 jaar, maar kan ook later optreden. “Er zijn enkele gevallen bekend van patiënten die het ontwikkelden na een steek of beet, of na een luchtweginfectie. En heel soms speelt er een familiale aandoening, waarbij abnormale eiwitten in het bloed beginnen te klonteren bij lage temperaturen. Maar bij het overgrote deel van de patiënten is de precieze oorzaak onduidelijk.”

 Diagnose gebeurt met ijsblokjes

 Als je goed bijhoudt welke klachten in welke omstandigheden ontstaan, kan een dermatoloog waarschijnlijk snel de diagnose stellen. Een test met ijsblokjes in een plastic zakje zorgt voor extra duidelijkheid. “De behandeling bestaat meestal uit antihistaminica in tabletvorm. Die stof verhindert dat je mestcellen histamine vrijgeven, al is het effect van de tabletten niet bij iedereen even groot.”

 De medicatie neem je dagelijks in koude periodes, of wanneer je weet dat je jezelf zal blootstellen aan koude. “Veel patiënten leren zich warm te kleden, koude te vermijden en preventief medicatie te nemen. Zo is het vaak haalbaar om de hinder te beperken en een normaal leven te leiden.”

Bij een deel van de patiënten blijft de aandoening hen chronisch parten spelen. “Maar bij andere verdwijnen de klachten spontaan, soms na enkele jaren.”