Dr. Griet Voet op HLN 30/01/2026

Door Lisa Meyers HLN, 30 januari 2026,

Last van hevige jeuk? De besmettelijke huidziekte schurft is aan een opmars bezig. Het grote probleem: je kan de ziekte al doorgeven voor je zelf klachten krijgt. Bovendien is het hard werken om van een besmetting af te raken. Dermatoloog Griet Voet legt uit hoe je de symptomen herkent en geeft tips om jezelf te beschermen. “Als je pech hebt, kan je schurft ook oplopen op de trein of in de cinema.”

 In Nederland trekken ze aan de alarmbel. Het aantal uitbraken van schurft is sinds corona geëxplodeerd, schrijft de krant ‘AD’. Ook bij ons is schurft in opmars. Tussen 2011 en 2023 is het aantal gevallen van de ziekte met 15 procent per jaar gestegen. Dat meldt gezondheidsinstituut Sciensano op basis van een studie die werd gepubliceerd in ‘Springer Nature’. De laatste cijfers tonen dat vooral in steden en tijdens koude periodes het aantal besmettingen oploopt.

 “Ik zie hier zowat dagelijks patiënten met schurft”, zegt dermatoloog Griet Voet van Clinique Dermatologie Gent. “Meestal besmetten mensen elkaar via nauw lichamelijk contact. Dat kan seksueel contact zijn, maar ook gewoon hecht samenwonen. Bij kamertemperatuur kan de schurftmijt ook twee tot drie dagen overleven op textiel, zoals beddengoed, stoffen zetels of kleding. Maar het komt minder vaak voor dat iemand op die manier besmet raakt.”

 Wanneer je schurft hebt, is je huid geïnfecteerd met een parasiet. Die huidmijt, ook wel schurftmijt genoemd, graaft gangetjes in je huid.

Dat veroorzaakt heel intense jeuk, die vooral ’s nachts of wanneer je een hete douche of een bad hebt genomen erger is. “De jeuk kan overal op het lichaam zitten, maar het hoofd blijft gespaard. Door het vele krabben krijg je een opengekrabde, rode huid. Soms zijn ook de gangetjes zichtbaar die de mijt in je huid heeft gegraven. Met het blote oog lijken die op grijswitte of bruine lijntjes met een lengte van één tot tien millimeter.”

 Vaak zitten er niet meer dan tien à vijftien levende mijten op de huid van een besmette persoon. “Maar mensen met een verminderde immuniteit, zoals mensen met aids of ouderen, zijn vatbaarder voor het ontwikkelen van een heel besmettelijke variant van schurft: Noorse schurft. Daarbij leven er honderden tot duizenden mijten in de huid.” De jeuk is dan minder erg. Jeuk is immers een reactie van het immuunsysteem.

 “Als je immuunsysteem voor het eerst met de huidmijt te maken krijgt, kan het twee tot zes weken duren voor je lichaam een tegenoffensief inzet en je symptomen opmerkt. Maar na twee weken ben je wel al besmettelijk. Dat is dus een periode tot vier weken waarin je niet weet dat je het hebt, maar wel anderen kunt besmetten.”

 “Bij een tweede besmetting verloopt de herkenning door je immuunsysteem gelukkig veel sneller. Dan zal je al na één of twee dagen jeuk krijgen.”

Iedereen kan te maken krijgen met schurft. “We zien het wel meer bij kinderen en bij mensen die geen vaste seksuele partner hebben. Ook mensen die dicht op elkaar leven, lopen meer risico. Maar als je pech hebt, kan je het ook gewoon oplopen in de cinema, tijdens een rit met het openbaar vervoer of in een hostel.”

 “Als één gezinslid schurft heeft, is de kans groot dat de rest van het gezin ook besmet raakt. Slechte hygiëne maakt de verspreiding makkelijker, maar is niet de oorzaak van schurft.”

 Een huisarts of dermatoloog luistert naar je klachten en bepaalt zo wanneer je de besmetting wellicht hebt opgelopen. “Het uitzicht van de huid is op zich soms moeilijk te onderscheiden van eczeem. Op basis van je verhaal kunnen we de waarschijnlijkheid van een schurftbesmetting inschatten.”

 De arts zoekt daarna naar de gangetjes van de mijt. Die zijn vaak het best zichtbaar in de ruimtes tussen je vingers, de binnenkant van je polsen, je oksels, je taille, je enkels, je voeten of je billen. “Soms is het nodig om de genitaliën te onderzoeken.” Via een dermatoscoop – een soort sterk vergrootglas – ziet de arts mogelijk een mijt zitten op het einde van een gangetje.

De diagnose staat ook vast wanneer hij een gangetje open schraapt, de inhoud onder een microscoop legt en dan de mijten, hun eitjes of hun uitwerpselen ziet.

 In Nederland gaat het Erasmus MC onderzoeken of een zelftest mogelijk is, maar dr. Voet ziet zo’n handige test niet snel op de markt verschijnen. “Het is voor dermatologen al moeilijk om te bepalen waar precies we een huidschraapsel moeten afnemen, laat staan voor de mensen thuis.”

 Schurft behandelen is intensief werk. “Enkele dagen lang smeer je van kop tot teen een crème over je lichaam, zonder tussendoor te douchen. Soms is bijkomende medicatie nodig. Intussen moet je al je textiel wassen op 60 graden of drie dagen in zakken steken.”

 Een week later doe je het allemaal opnieuw, en soms nog een derde keer als de mijt resistenter is. “En natuurlijk moet je hele gezin hetzelfde doen. Stofzuig ook de woning, je zetels en matras. Stomen kan ook helpen. Heel belangrijk is om je nagels kort te houden: dan verspreid je na het krabben minder mijten.”

 De dermatoloog geeft tips: “Vermijd langdurig huidcontact met besmette personen en deel geen kleren, zetels, handdoeken of bed. Draag bij voorkeur een lange broek en lange mouwen als je bijvoorbeeld naar de cinema gaat, en was je handen na thuiskomst. Maar geen paniek: schurft verspreidt zich niet door kort een oppervlak aan te raken.”